Ilmu Faraid Dan Pembahagian Harta Pusaka

Sabda Rasulullah s.a.w yang diriwayatkan oleh Abu Hurairah r.a, maksudnya “Pelajari ilmu faraid, dan ajarkan kepada orang lain. Sesungguhnya, ia adalah setengah daripada ilmu dan ia adalah ilmu yang akan dilupakan, dan ia adalah satu ilmu yang mula-mula dicabut daripada umatku.”

Advertisements

Apa Itu Ilmu Faraid?

Ilmu faraid adalah ilmu mengenai hukum pembahagian harta pusaka yang ditetapkan oleh Al-Quran dalam surah An-Nisaa, surah keempat Al-Quran.

Rasulullah s.a.w telah meletakkan ilmu Faraid ini di tempat yang tinggi berbanding dengan ilmu-ilmu yang lain.

Ilmu Faraid di suruh dipelajari oleh Rasulullah s.a.w, bahkan ia disuruh diajar pula.

Dan kata Rasulullah s.a.w, ia adalah ilmu yang akan dilupakan dan ilmu yang mula-mula dicabut daripada umat beliau.

Dalam Islam pembahagian harta pusaka adalah berpegang kepada ilmu faraid di mana sumber utama ialah Al-Quran, Surah An-Nisaa.
Dalam Islam pembahagian harta pusaka adalah berpegang kepada hukum faraid di mana sumber utama ialah Al-Quran, Surah An-Nisaa.

Kepentingan Ilmu Faraid Kepada Orang Islam

Ilmu Faraid yang berdasarkan kepada al-Quran menyatakan dengan jelas hak waris-waris terhadap harta pusaka si mati.

Jika semasa hidup seseorang bapa contohnya telah membahagikan hartanya kepada mana-mana anak yang dia suka, maka ia tidak lah menjadi isu. Ini kerana itu hak seseorang ke atas harta yang dikumpulnya.

Hukum Faraid boleh mengelakkan perbalahan merebut harta kerana hak waris telah ditentukan dengan jelas dalam al-Quran 1,400 tahun dulu. Sekiranya perbalahan harta di bawa ke mahkamah syariah, maka keputusannya tetap berasaskan Hukum Faraid.

Sekiranya, seseorang itu mahu melepaskan haknya dan mahu membahagikan bahagian faraid kepada orang – maka itu hak seseorang.

Ilmu Faraid – Tiga Ayat Dalam Surah An-Nisaa

Umumnya semua yang ada pertalian darah dengan si mati adalah waris ditambah dengan waris melalui perkahwinan.

Oleh kerana mereka waris, dalam pengertian yang longgar mereka berhak mendapat harta pusaka si mati.

Ada waris duduk di barisan hadapan dan ada waris duduk di bahagian belakang. Waris yang duduk di barisan hadapan di panggil waris utama. Waris utama ini yang akan mendapat harta pusaka dan mendinding waris.

Jika waris utama ini tiada, maka waris di barisan belakang akan mewarisi harta pusaka.

Harta pusaka berasaskan ilmu faraid: hak ayah 1/6, hak ibu 1/6, hak isteri 1/8, hak suami 1/4. Baki harta dapat kepada anak-anak dengan kadar dua bahagian lelaki dan satu bahagian perempuan.
Hukum faraid: hak ayah 1/6, hak ibu 1/6, hak isteri 1/8, hak suami 1/4. Baki harta dapat kepada anak-anak dengan kadar dua bahagian lelaki dan satu bahagian perempuan

Sumber Ilmu Faraid

Hukum atau Ilmu Faraid berdasarkan al-Quran khususnya dalam Surah An-Nisaa. Tiga ayat utama surah tersebut ialah:

  • Ayat 11
  • Ayat 12
  • Ayat 176

Tiga Kumpulan Waris Utama Faraid

Tiga pihak utama hak Faraid, ialah:

  • Ayah dan ibu – hak ayah dan ibu masing-masing satu perenam
  • Isteri atau suami – hak isteri satu perlapan jika ada anak dan satu perempat jika tiada anak. Hak suami satu perempat jika ada anak dan setengah jika tiada anak
  • Anak-anak – ambil baki harta selepas ayah ibu dan isteri

Bahagian Faraid Anak Perempuan Bila Ibu Bapa Meninggal

Dalam Faraid, dijelaskan dengan nyata hak anak perempuan, iaitu:

1/2 – Jika ada seorang anak perempuan sahaja (tanpa anak lelaki)
2/3 – Jika ada dua orang atau lebih anak perempuan (tanpa anak lelaki)

“Dan jika anak perempuan itu seorang sahaja, maka bahagiannya ialah seperdua harta itu.”

Surah An-Nisaa 4:11

“Tetapi, jika anak-anak perempuan iti lebih dari dua, maka bahagian mereka ialah dua pertiga daripada harta yang ditinggalkan oleh si mati.”

Surah An-Nisaa 4:11

Bahagian Faraid Suami Bila Isteri Meninggal

Dalam Surah An Nisaa, jelas hak faraid untuk suami, iaitu:

1/4 – Si mati (isteri) ada anak
1/2 – Si mati (isteri) tiada anak langsung

“Tetapi, jika mereka mempunyai anak maka kamu beroleh seperempat daripada harta yang mereka tinggalkan.”

Surah An-Nisaa 4:12

“Dan bagi kamu seperdua daripada harta yang ditinggalkan oleh isteri-isteri kamu jika mereka tidak mempunyai anak.”

Surah An-Nisaa 4:12

Bahagian Faraid Isteri Bila Suami Meninggal

1/8 – Si mati ada anak
1/4 – Si mati tiada anak

“Tetapi kalau kamu mempunyai anak maka bahagian mereka (isteri-isteri kamu) ialah seperlapan daripada harta yang kamu tinggalkan.”

Surah An-Nisa 4:12

“Dan bagi mereka (isteri-isteri) pula seperempat daripada harta yang kamu tinggalkan, jika kamu tidak mempunyai anak.”

Surah An-Nisa 4:12

Bahagian Faraid Bapa Bila Anak Meninggal

1/6 – Si mati ada anak
1/6 + Baki harta – Si mati ada anak perempuan sahaja
1/6 + Baki harta – Si mati tiada anak

“Dan bagi ibu bapa si mati, tiap-tiap seorang daripada keduanya: seperenam daripada harta yang ditinggalkan oleh si mati, jika si mati itu mempunyai anak.”

Surah An-Nisa 4:11

Bahagian Faraid Ibu Bila Anak Meninggal

1/6 – Si mati ada anak
1/3 – Si mati tiada anak

“Tetapi, jika si mati tidak mempunyai anak, sedang yang mewarisinya hanyalah kedua ibu bapanya, maka bahagian ibunya ialah sepertiga.”

Surah An-Nisaa 4:11

Bahagian Faraid Anak Lelaki Dan Anak Perempuan

Jika semua waris utama ada, maka anak lelaki dan anak perempuan mengambil baki harta ibu bapa yang meninggal, iaitu:
2:1 – Dua bahagian anak lelaki berbanding satu bahagian anak perempuan.

Jika semua waris utama ada, maka anak lelaki akan mengambil semua baki harta jika ibu bapa mereka tiada anak perempuan.

Tiga Rukun Pusaka

  • Si mati – pemilik harta sudah meninggal
  • Waris – ada waris-waris selepas pemilik harta meninggal
  • Harta – ada harta si mati.

Tiga Syarat Pembahagian Harta Pusaka

  • Muwarith (pemilik harta) disahkan meninggal
  • Waris hidup ketika muwarith meninggal
  • Mengetahui ada pertalian darah atau perkahwinan antara muwarith dan waris

Tiga Kewajipan Sebelum Pembahagian Harta Pusaka

  • Bayaran penyelenggaraan mayat
  • Pembayaran hutang si mati
  • Penyempurnaan wasiat si mati

Jika Berwasiat Harta Jadi Tiga – Dua Bahagian Untuk Waris faraid

  • Satu pertiga bahagian untuk bukan waris (harta yang diwasiatkan)
  • Dua pertiga bahagian untuk waris (harta untuk waris faraid)
Carta faraid berasaskan hukum faraid: hak ayah 1/6, hak ibu 1/6, hak isteri 1/8, hak suami 1/4. Baki harta dapat kepada anak-anak dengan kadar dua bahagian lelaki dan satu bahagian perempuan.
Ringkasan Carta Faraid

Undang Harta Pusaka Di Malaysia

Ada tiga pihak berkuasa yang memutuskan hal harta pusaka:

  • Unit Pusaka Kecil – urusan harta pusaka sehingga RM2 juta bagi harta alih dan tidak alih
  • Amanah Raya Berhad (ARB) – urusan harta pusaka sehingga RM600,000 bagi harta alih
  • Mahkamah Tinggi – urusan harta pusaka yang melebihi bidang kuasa Unit Pusaka Kechil dan ARB

Keperluan Sijil Faraid

Berkaitan dengan topik ‘Tiga Syarat Pembahagian Harta Pusaka’ di atas, dokumen Sijil Faraid diperlukan terutama yang melibatkan urusan harta pusaka dengan ARB, as-Salihin Trustee Berhad dan pihak lain.

Sijil Faraid dikeluarkan oleh Mahkamah Syariah.

Sijil Faraid ialah menunjukkan senarai waris yang berhak dan bahagian masing-masing dalam harta pusaka si mati.

Sumber Ilmu Faraid Yang Disyorkan

Bagi mereka yang mahu mendalami ilmu Faraid, buku Faham Faraidh adalah antara buku rujukan yang terbaik di pasaran.

Sumber ilmu faraid yang bagus di pasaran Malaysia
Buku Ilmu Faraidh

Langganan PERCUMA

Anda hendak mendapatkan artikel terbaharu dari blog ini mengenai Harta Pusaka, Hukum Faraid, Hibah, Wasiat dan Harta Sepencarian, sila melanggan di sini secara PERCUMA.

Artikel akan terus masuk ke email anda. Isikan email di bawah.

Pautan Berguna
Enam Dalil Anda Patut Membuat Wasiat

Panduan Membuat Wasiat Yang Boleh Dipercayai Dan Berkesan

Mengapa Membuat Wasiat Dengan as-Salihin Trustee Bhd 

Abd Rahaman Rasid ialah penulis artikel ini. Beliau seorang Perancang Harta, as-Salihin Trustee Bhd. Sebarang pertanyaan, sila hubungi 013 366 1242 atau email abdrahaman@gmail.com

Advertisements

Author: rahamanrasid

Konsultan dengan As-Salihin Trustee Bhd, blogger dan agen hartanah

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.